Please reload

Ostatnie posty

O nowym początku i nowoczesnej fizjoterapii

January 6, 2018

1/1
Please reload

Wyróżnione posty

Integracja Strukturalna w sporcie

May 20, 2019

    Obecne wymagania sportu wyczynowego stawiają przed terapeutami oraz trenerami przygotowania motorycznego coraz większe wymagania. Rozwój wiedzy na temat powięzi, bardzo długo lekceważonej w medycynie, ukazuje nowe możliwości pracy nad mechaniką oraz fizjologią ciała człowieka. Analityczne podejście badaczy ciała ludzkiego do niedawna stanowiło trzon medycyny. Obecne podejście typowo syntetyczne kreuje eskalację wiedzy na temat medycyny przestrzennej.

 

    Dzięki badaczom struktury powięziowej powstała mnogość terapii manualnych opartych właśnie na tej strukturze. Obecnie wyróżnić można kilka nurtów wspomnianej pracy, często wspartej narzędziami czy opierającej się na Tradycyjnej Medycynie Chińskiej. Co więcej, powstało również kilka nurtów pracy na strukturze powięzi poprzez ruch. Dzięki pracy manualnej na strukturze, oraz reedukacji funkcji powięzi na poziomie ruchu, zawodnicy są zdolni do jeszcze większych wysiłków, bicia rekordów czy niesamowitych osiągnięć.

 

    Szkołą, która w sposób syntetyczny łączy pracę na strukturze oraz funkcji jest Integracja Strukturalna. Obecnie można wyróżnić dwie podstawowe szkoły Integracji Strukturalnej – Rolfing stworzony przez dr Ide Rolf oraz Anatomy Trains Structural Integration (ATSI), bazujący na Rolfingu wzbogacony jednak o podejście Mięśniowo-powięziowych Taśm Anatomicznych oraz o wiedzę na temat Tensegracji. Integracja Strukturalna od początku dla twórczyni podejścia dr Rolf była szkołą, w której student uczył się czytać ciało oraz poprzez odpowiednio ukierunkowane techniki zmieniać zależności segmentarne w układzie ruchu. Tematem powyższego artykułu jest przybliżenie koncepcji ATSI oraz przedstawienie teorii medycyny przestrzennej, coraz częściej stosowanej przez terapeutów manualnych czy osteopatów.  Każdy z artykułów pisanych przeze mnie, będzie częścią serii. Ze względów merytorycznych jestem zmuszony przedstawić na początek nieco teorii, którą zacznę przedstawiając największy organ naszego ciała – powięź.

 

Kilka słów o powięzi  oraz jej znaczenie w medycynie przestrzennej

 

    Według ustaleń 1 Kongresu Badań Powięzi (Boston 2007)powięź jest: „Elementem tkanki miękkiej znajdującej się w systemie tkanki łącznej, który przenika całe ciało ludzkie. Zakres tej definicji obejmuje wszystkie włókniste tkanki łączne, łącznie z rozcięgnami, więzadłami, ścięgnami, troczkami, torebkami stawowymi, błonami organówi naczyń, nanerwiami, oponami mózgowo‑rdzeniowymi, okostną, a także wszystkimi włóknami śródmięśniowymi i międzymięśniowymi powięzi mięśnia.” Wspomniany wyżej element łącznotkankowy zbudowany jest z włókien kolagenowych, elastyny, oraz substancji podstawowej (kwasu hialuronowego, kwasu chondroitynosiarkowego, siarczau kreatyny i heparyny). Każda tkanka w naszym ciele, niezależnie od jej funkcji czyli kość, chrząstka, pierścień włóknisty itd. różnią się tylko charakterystyką, czyli proporcją odpowiednich typów budulca łącznotkankowego. Można więc uznać, że wszystko łączy się ze wszystkim dzięki właśnie strukturze łącznotkankowej. Znany anatom, badacz struktur powięziowych  Jaap van der Wal głosi tezę, że nazwa konkretnych struktur zależna jest tylko od anatoma prowadzącego skalpel, ponieważ nie ma możliwości oddzielenia np. struktury mięśnia od wszystkich warstw łącznotkankowej sieci. Połączenie to jest bardzo mocne również pod względem funkcjonalnym. Jakie zatem możemy wyróżnić funkcje powięzi?  Kilkadziesiąt  lat temu wg badaczy, powięź była tylko elementem podtrzymującym kształt. Obecnie, dzięki rozwojowi nauki, możemy wyróżnić kilka istotnych w sporcie funkcji. Pierwsza z nich zależna jest od konsystencji płynu znajdującego się w powięzi czyli substancji podstawowej. W momencie kiedy SP (substancja podstawowa) zostaje odwodniona poprzez wysiłek, bądź kiedy długotrwały bodziec prowadzi do zmiany architektury tkanek, SP zmienia swoją konsystencję (proces zwany tiksotropią) co zaburza transfer metabolitów oraz toksyn z tkanek. Nieprawidłowa konsystencja zaburza również proces termoregulacji, tak ważny w sportach o charakterze wytrzymałościowym. Dlatego też, praca manualna oraz utrzymywanie ślizgu tkanek to bardzo ważne elementy pracy w procesach regeneracji. Praca ta pozwala na przywrócenie funkcji układu limfatycznego czy krwionośnego, których naczynia znajdują się w trójwymiarowej przestrzeni jaką tworzy struktura powięziowa. Kolejną istotną funkcją w sporcie jest przewodnictwo. Układ nerwowy przewodzi informację ruchową z prędkością 20-270 km/h natomiast układ powięziowy 1100 km/h. Oczywiście obydwa te układy są od siebie zależne, podzielenie tych dwóch układów jak i innych układów w poniższym artykule jest podyktowane tylko i wyłącznie ułatwieniem zrozumienia ich ścisłych powiązań. W momencie zmiany architektury powięzi zaburzamy zarówno przewodnictwo jak i percepcję położenia ciała a co za tym idzie koordynację nerwowo-mięśniową. „Architektura jest podstawą w procesie propriocepcji a propriocepcja to akcja nie zależna od receptorów tylko od informacji”. Wyjaśniając słowa Jappa van der Wala mechanoceptory (odpowiedzialne za czucie głębokie ciała) reagują na odkształcanie informacją zerojedynkową, co za tym idzie, jeśli środowisko receptora nie będzie miało właściwości odkształcania informacja nie dotrze do Ośrodkowego Układu Nerwowego.  Kolejną funkcją powięzi dyktującą wynik w sporcie będzie transfer mocy oraz ładowanie energii potencjalnej przekształcającej się w kinetyczną. Ładowanie energii i jej przekształcanie to cecha którą zawdzięczamy elastyczności powięzi. Objętość uda jest znacznie większa od objętości podudzia, ta cecha anatomiczna podyktowana jest właśnie przewagą tkanki łącznej w pierzastych mięśniach podudzia i długich strukturach ścięgnistych (które również są strukturami powięziowymi). Dzięki takiej budowie, wydatek energetyczny jest znacznie mniejszy. Wspomniane ładowanie energii odbywa się w wielu kierunkach i na każdym piętrze naszego ciała. James Earls w swojej książce „Urodzony, aby chodzić” szczegółowo analizuje fazy chodu bazując właśnie na szlakach pociągnięć, co pokazuje jak bardzo mocno architektura powięzi wpływa na ekonomię ruchu. Można również wyróżnić funkcję dynamicznego więzadła (dynamentu) czy wzmacniacza hydraulicznego oraz możliwość skurczu dzięki miofibroblastom w trakcie procesu naprawczego tkanki. Jak już zostało wspomniane na wstępie, wynik w sporcie wyczynowym jest zależny od szczegółów, połączeń i swobody pracy wszystkich układów.

 

Integracja napięć – Tensegracja

 

    Każda szkoła, niezależnie od dziedziny, w przypadku rozwoju wiedzy poszerza możliwości  i systematyzuje wiedzę. Tak jest również w przypadku Integracji Srukturalnej. Obecnie, coraz częściej przypisuje się możliwości pracy komórek zjawisku Integralności Napięć – Tensegracji. Tensegracja to połączenie dwóch słów, integracji i napięca napięć (z ang. tension – napięcie oraz integrity – integralność, niepodzielność). Model tensegracyjny został stworzony przez  Richarda Buckminstera Fullera i Kenteha Snelsona . Ten architektoniczny model przedstawia zależności napięć i kompresji występujące w naturze. Wszystkie organizmy żywe, dążą do zrównoważenia stabilności oraz mobilności w zależności od funkcji. W modelu tym, sztywne, stabilne elementy pływają w morzu napięć. Dzięki temu, zwiększając napięcie z jednej strony modelu zwiększamy napięcie w elementach oddalonych od siebie. Podobnym szlakiem podążał twórca ATSI (Anatomy Trains Structural Integration) Tomas Myers. Przedstawia on, ścisłe połączenia taśm mięśniowo-powięziowych mających za zadanie utrzymywanie integralności napięć oraz ich transfer w całym systemie. Oczywiście nie są to jedyne szlaki mięśniowo-powięziowe, ponieważ należy pamiętać, że w zależności od układu ciała oraz w zależności wykonywanych zadań , szlaki transferu mocy mogą się znacznie zmieniać. Analiza, czyli wyodrębnienie tych właśnie szlaków pozwana na wzbogacenie i bardziej efektywną pracę nad wspomnianą integralnością. Należy jednak pamiętać, że każdy z tych szlaków i napięcia nagromadzone wokół nich mogą prowadzić do napięć np. w systemie trzewnym, nerwowym czy nawet na poziomie wydzielania hormonów czy wpływie na stan emocjonalny. Mechanizm integralnej pracy jest bardzo prosty: Sieć neuronalna (nasz układ nerwowy) pobudza produkcję hormonu (np. kortyzol – hormon stresu). Hormon wpływa na układ krążenia który zaopatrując komórkę w białko wpływa na sieć włóknistą (powięź), oraz reguluje jej napięcie. Natomiast dzięki odpowiednim receptorom informacja o stanie napięcia trafia do układu nerwowego a to powoduje, jak w zamkniętym kole, reakcję układu nerwowego.

 

    Powyższy przykład pokazuje, ile czynników może determinować nasz wygląd. Jednak jedyną stałą siłą wpływająca na nasz organizm jest grawitacja i tak jest w tym przypadku. Grawitacja dzięki piezo elektryce  pobudza produkcję kolagenu oraz odpowiednio kierunkuje włókna budulcowe tworząc swego rodzaju rusztowanie wspomagające układ mięśniowy i nerwowy pomagając tym samym w utrzymaniu stabilnej postawy. Podobnie dzieje się w sportach asymetrycznych, przy nieprawidłowo wykonywanych ćwiczeniach czy po prostu przy konkretnej specyfice dyscypliny. Dlatego też, terapeuci Integracji Strukturalnej ATSI obok testów funkcjonalnych wykorzystują technikę diagnostyczną zwaną Bodyreadingiem.

 

    Bodyreading to pierwszy krok do pracy nad napięciami w organizmie człowieka. Polega on, na ocenie zawodnika w pozycji stojącej. Różni się on jednak od klasycznej ocenie postawy ciała. Bodyreading rozpoczyna się zaraz po wejściu do gabinetu. Terapeuta najpierw na podstawie pierwszego wrażenia subiektywnie analizuje ogólne ułożenie ciała pacjenta w przestrzeni, koncentrując uwagę na najbardziej zmienionych obszarach ciała. Cała reszta odbywa się przy współudziale pacjenta przed lustrem. Terapeuta wspólnie z podopiecznym określają trzy zalety odbicia lustrzanego podopiecznego. Oceniana jest jakość skóry, poziom zmęczenia czy wpływu emocji, balans, symetrie nawet w obrębie twarzy . Zalety pomagają określić strategie pracy a podopiecznemu dają komfort psychiczny. Ideą Integracji Strukturalnej jest praca na całej jednostce jaką jest człowiek. W obecnych czasach uwaga większości specjalistów skoncentrowana jest na szukaniu odchyleń od normy oraz wad, co w pewnym sensie zamyka podopiecznego przed kolejnym etapem pracy jakim jest dotyk. Podczas kolejnej części Bodyreadingu oceniane są zależności względne segmentu wobec innego segmentu położonego niżej. Ocena skupia się na relacji poszczególnych obszarów ciała, pochyleniach, rotacjach, przesunięciach, określeniu balansu i dystrybucji obciążenia. Podejście to, eliminujące pogląd oceny postawy względem podłoża pozwala na precyzyjne określenie relacji tkanek odpowiedzialnych za układ segmentów. Przykładem może być osoba pozornie świetnie postawiona z głową i barkami w idealnej linii względem grawitacji. Analizując jednak głowę względem klatki piersiowej, okazuje się, że pozornie cofnięta głowa w rzeczywistości przesunięta jest w przód względem pochylonej w tył klatki piersiowej. Po korekcji klatki piersiowej, będzie konieczna praca również na szyi i głowie, ponieważ głowa będzie przesunięta przed klatkę piersiową. Ustawienia te, powodują sklejenia struktur powięziowych a te z kolei zmiany biomechaniczne w całym organizmie. Wracając do medycyny przestrzennej, taki stan rzeczy zmniejsza możliwości regeneracji, swobody ruchu, ekonomii, termoregulacji, pracy proprioceptorów i innych reakcji, w tym reakcji autonomicznego układu nerwowego.

 

Rozluźnianie Mięśniowo-Powięziowe dla Integracji Strukturalnej

 

    Same techniki pracy zbliżone są do technik masażu tkanek głębokich. Tutaj jednak, określony jest ściśle kierunek pracy, głębokość, tempo, intencja oraz dodatkowy ruch który wykonuje pacjent podczas wykonywanej techniki. Techniki często wsparte są pracą na narządach wewnętrznych, pracą narzędziową itp. Dzięki tym technikom, zmieniamy położenie segmentów względem siebie, zwiększając efektywność pracy sieci powięziowej. Odpowiednie ułożenie segmentów nie jest również bez znaczenia przy urazach ostrych. Zmieniając zależności zmieniamy architekturę tkanek w obrębie uszkodzenia co znacznie przyspiesza regenerację. Ze względu na to, że nie jest to ostatni artykuł w tej tematyce, posłużę się dwoma praktycznymi przypadkami z mojego gabinetu.

 

    Pierwszym przypadkiem jest skoczek narciarski zawodnik Kadry Narodowej Juniorów. Bodyreading wskazał na szereg zmian w obrębie układu ruchu prowadzących do uniesienia luków stóp. Zawodnik ten miał problemy techniczne przy pozycji najazdowej oraz w pierwszej fazie lotu. Wspomniane zmiany prowadziły do nadmiernej rotacji zewnętrznej oraz do krzyżowania nart zaraz po wyjściu z progu. Kilka sesji FRSB (Fascia Relase for Struktural Balance – Rozluźniania Mięśniowo-Powięziowego dla Równowagi Strukturalnej) doprowadziła do relatywnego wydłużenia stopy (zdj.1) oraz ustawienia segmentów ulokowanych na stopie. Swoboda pracy stawów stopy, doprowadziła do zmian w obrębie całego układu ruchu. Błędy techniczne zostały wyeliminowane a dzięki poprawie funkcji struktur powięziowych znaczny wzrost możliwości skocznościowych.

 

    Drugi przypadek to biegacz narciarski. W momencie nagłego wzrostu ciała, część kosza żebrowego – mostek, został przesunięty w tył. Ta zmiana miała swoje odniesienie w odcinku piersiowym kręgosłupa który to zaryglował się w zamknięciu. Takie ustawienie kosza żebrowego znacznie ograniczała oddech. Praca technikami FRSB na całym ciele (zmiany zawsze mają swoją funkcjonalną kompensację na każdym segmencie ciała) doprowadziła do uwolnienia oddechu, przy okazji znacznie poprawiając technikę biegu.

W obydwu przypadkach potrzebne było podejście całościowe, z wizytami u psychologa sportowego włącznie. Jednak właśnie takie podejście, pozwala nam na bardzo szybkie i trwałe rezultaty.  Ze względu na czas jakim dysponowali zawodnicy, praca zawierała elementy Integracji Strukturalnej ATSI, jednak całość koncepcji pracy wg ATSI składa się z 12 sesji terapeutycznych.

 

    Integracja Strukturalna w sporcie jest nowym i ciągle poznawanym obszarem pracy. Dzięki integrowaniu systemów padło już wiele, pozornie nie do pobicia rekordów. Każdy z nas, terapeutów, trenerów sportowców po przeczytaniu artykułu powinien dążyć do tego, aby stać się architektem ludzkiego ciała.

 

 

Share on Facebook
Please reload

Podążaj za nami

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Wyszukaj wg tagów
Please reload

Archiwum
  • Facebook Basic Square
  • White Facebook Icon
  • White Instagram Icon

REJESTRACJA:

tel.:796 921 555